Han van Hulzen - ecoloog

Platen van Valkenisse in de Westerschelde: jarenlang mijn werkterrein

plaat van Valkenisse

Wat is een schor of kwelder?

De overgang van land naar zee waar eb en vloed hun werk doen, dat is het strand. Als de krachten van het water hier iets minder heftig zijn dan kunnen er planten gaan groeien en dan wordt het een schor of kwelder genoemd. In tegenstelling tot een strand spoelt er bij een schor geen mooi grof zand aan maar heel fijn materiaal. Op de slikken die het schor vooraf gaan, ga je dan ook liever niet zonnebaden. Je zakt er zo een halve meter in de modder weg en bij elke stap bevrijd je hels stinkende gassen die rond je voeten omhoog borrelen. Omdat de zee vrij spel heeft in een schor wordt tussen de vegetatie een kronkelend patroon van kreken uitgesleten. Bij vloed stromen die met grote kracht vol. Dan moet je maken dat je weg komt. Het woeste schorrenlandschap verandert dan razend snel in een turbulente watermassa waaruit het nog moeilijk onstappen is.

Omdat dit landschap zo ruig is, komen er, op een enkele onderzoeker en zeekraalplukker na, weinig mensen. Dat is een erg groot voordeel voor de natuur. Als je het er voor over hebt van top tot teen met modder bedekt te zijn en als je de scherpe bladeren van het soms manshoge slijkgras trotseert, is er geen mooier en stiller landschap te bedenken dan een schor.

schip Luctor

schor vanaf de Luctor

Plaat van Valkenisse

Soms ontstaan er zandplaten in een rivier waar de stroming laag is. Zelfs in rivieren waar de natuurlijke dynamiek sterk verminderd is door aanleg van dijken en vaargeulen zijn die zandplaten geen rustige eilandjes. Alles verandert er continue en zonder kaart en kompas vind je niets meer terug, ook al dacht je het eilandje op je duim te kennen. Een mooi voorbeeld is de plaat van Valkenisse in de Westerschelde. Er wordt meestal gesproken over platen, maar meer dan één heb ik er nooit kunnen ontdekken. Deze zandplaat schuift elk jaar weer een stukje op, wordt een stuk kleiner of groter. Zelden zag ik er sporen van mensen. Op de het hoogste deel in het midden van het eiland groeit ieder jaar weer een indrukkenwekkende vegetatie die gedomineerd wordt door zeeaster. Het zijn de grootste asters die ik ooit ergens in het wild zag. Er doorheen struinend waan je je in een oerlandschap. Ik was er ook regelmatig bij slecht weer. In zware regen en winterkleding slepend met onzinnig zware apparatuur, met een rubberbootje door hoge golven van en naar het schip. Ontberingen waar ik regelmatig met een vreemd genoegen aan terug denk.

schor plaat van Valkenisse

schor plaat van Valkenisse

spartina pollen op de platen van Valkenisse

Spartina anglica (Engels slijkgras) pollen

spartina pol met meetlint op de platen van Valkenisse

Spartina-pol met meetlint